კოტე ყუბანეიშვილი სამყაროს წინააღმდეგ

კოტე ყუბანეიშვილი პორტრეტი

კოტე შონ კონერივითაა - ალბათ, კარგა 20 წელი იქნება, რაც ასაკი აღარ მომატებია. რომ შეხედავ, ვერ იტყვი, რომ უკვე სამოცსაა გადაცილებული. თავადაც ერთგვარი სიამაყით ამბობს, იმ დღეს კლასელები შემხვდნენ და რომ გენახა, გული გაგისკდებოდა, ყველანი ბებრები იყვნენო. თავად კოტეზე ვერავინ იტყვის - ბებერიაო. ლაპარაკითაც ასე, 25 წლის ავანგარდისტ პოეტს უფრო ჰგავს. როგორც თავად ჰყვება, შესაბამისად ცხოვრობს კიდევაც.  

კოტე: როდესაც გავიღვიძებ, რაღაც მოტივი მაქვს ბავშვობიდან ჩარჩენილი. ველოდები ამ მოტივს და მერე მთელი დღე იმ რიტმით დავდივარ. შეიძლება ღამე ჩამრჩრეს რაღაცა. ან, შეიძლება, დილის ამინდზე ავეწყო. ასე ვცხოვრობ, სხვანაირად ჩემთვის წარმოუდგენელია. 

 - ისე, თავად თუ გრძნობ ასაკს?

კოტე: გრძნობ - არა გრძნობ... რა მნიშვნელობა აქვს? მაინც იმდენის ხარ, რამდენისაც ხარ. ისე კი ვგრძნობ, როგორ არა ვგრძნობ. ვგრძნობ კი არა, დედა მეტყვნება.

ესეც კოტეა. ვიდრე საუბარში ჩაერთვებოდეს, ძირითადად საკუთარი ლექსებით და გინებით ლაპარაკობს. როდესაც გახურდება, მერე ლექსებს უკლებს. გინებას კი უმატებს. გინებაც თავისებური აქვს - კი არ ილანძღება, უფრო პუნქტუაციად ან ხაზგასასმელად იყენებს. მაინცდამაინც არც იმის შთაბეჭდილებას ტოვებს, რომ გულიდან ამოსდიოდეს.  დაუფიქრებლად არ ამბობს. უფრო ის ჩანს, რომ ეფექტის მოხდენა უნდა. ახდენს კიდევაც.

* * *

- რამდენად ბუნებრივად მოგდის ეპატაჟი? თუ შეგნებულად უმატებ ხოლმე ტემპერატურას, მარილისათვის?

პოეტს სჭირდება გესლი, როგორც ნიადაგს თესლი. ეს არის მთელი ჩემი პოეზიის მამოძრავებელი. რაღაცაზე ნერვები თუ არ გეშლება, შენი დედაც მოვტყან და შენი პოეზიისაც. მთელი აზრი ის არის, რომ შენ ხარ მემბრანა, რომლითაც საზოგადოება აღიქვამს საკუთარ პულსს. პოეზია ერესია. თუ ვიღაცას შენი მოკვლა არ უნდა, მაშინ, როგორც პოეტი, ხარ დეგენერატი. მოსაკლავად თუ არავინ მოდის და ყველას მართლა უყვარხარ, შენი დედაც მოვტყან. ვის რაღად უნდა შენი პოეზია.  

ადრე კოტეს ასეთი ამბავი აქვს მოყოლილი: აჭარაში ვიყავი ჩასული და ასლან აბაშიძემ მითხრა, ერთ კარგ ავანგარდისტ პოეტს უნდა შეგახვედრო. საქართველოში არ იცნობენ, არადა ძალიან მაგარიაო. მე კიდევ ვუპასუხე, მე იმ ავანგარდისტი პოეტის დედაც მოვტყან, სახელი რომ არ მეცოდინებაო. კოტე მერე განმარტავდა, იმიტომ კი არა, რომ მაინცდამაინც მე უნდა მცოდნოდა იმის სახელი. არამედ, იმიტომ, რომ ყველა უცნობი ავანგარდისტი პოეტის დედაცო. პოეტი უნდა ჩანდესო. 

- ბოლო შენი გამოჩენა ის იყო, რომ "იუტუბის” კლიპში ქართულ ტელევიზიებს ახურავდი თავზე...

გუშინ დამირეკეს "იმედიდან”. "იცით, გადაცემაში გვინდა მოგიწვიოთ, პოლიტიკაზე არ იქნება ლაპარაკი და, მოდი, ქართულად განქორწინება განვიხილოთო~. მე რა, განქორწინების ექსპერტი ვარ? არ მინდა მძღნერში გამოჩენა. 

- ყურადღების ცენტრში ყოფნა არ გაკლია?

არა. სულ არ მინდა სადმე გამოჩენა. არც მჭირდება. არიან ვიღაცები, ვისაც სჭირდებათ გამოჩენა. მაგალითად, პაატა ქურდაძეს სჭირდება. სჭირდება, რომ იჯდეს ამ პარიზში და საქართველოზე წეროს. იმიტომ, რომ თუ არ წერა და არ გამოჩნდა, არც არავინ გაიგებს მის შესახებ. მე კიდე, არც ეს პოეზია მჭირდება არაფერში. შარის გარდა არაფერია. ეს პოეზია ჩემი დანამატია, მე კი არა ვარ ამ პოეზიის დანამატი. ირაკლიც (ჩარკვიანი) ასე იყო. იმისგან კი არ გამომდინარეობდა სიმღერა... ირაკლი უსიმღეროდაც ირაკლი იყო. უბრალოდ სიმღერაც ყველაზე კარგად შეეძლო. 

- კი, მაგრამ თუ არ გამოჩნდი, ზემოქმედება როგორ უნდა მოახდინო, როგორც პოეტმა?

ზემოქმედება რატომ უნდა მოვახდინო?

- რომ, აი, ამბოხი, ერესი...

კოტე: პოეზიის ფუნქცია არ არის ეგ - ამბოხი და წინააღმდეგობის გაწევა. კი, შეიძლება ერთგვარად იყოს კიდეც, მაგრამ რაღაც აღარ მომწონს ეგ. 

- კი მაგრამ, ამ წუთას არ ამბობდი მაგის საპირისპიროს?

ვამბობდი კი, მაგრამ მერე მივხვდი, რომ არავის ეგ არ სჭირდება. გამოდის, რომ რაღაცას ვახვევ ხალხს თავზე და არ მინდა ეგ მე. რად მინდა? ეს ხალხი ჩემზე უფრო არავის არ ეზიზღება. მე მართლა მაგათი დედა რომ მოვტყან. თუ არ გაქრებიან, კიდე... ქალიან კაციანად. 

- მართლა ეგრე ფიქრობ?

ხანდახან. მაწვება ხოლმე და მერე ვხვდები, რომ მეც მანდა ვარ და მეც იგივე ქართველი ვარ. ეს ერთგვარი საწვავია. ერთგვარი კი არა, ერთადერთი საწვავია პოეზიის. ეს მიუღებლობა... 

- მარტო ეგაა საკმარისი? რამდენიც გინდა იმდენი პოეტია, რომელსაც, როგორც ჩანს, არავინ და არაფერი მოსწონს საკუთარი თავის გარდა...

არა, საკმარისი როგორაა. ეს სიტყვა უნდა... ეს სიტყვა ბორბალივით უნდა გახდეს. ცა-ფირუზ-ხმელეთ-ზურმუხტო უნდა გახდეს. ეფექტი უნდა მოჰყვეს, რომ - ვა! ასე უბრალოდ როგორ ამბობო. შენს თავს უნდა სთხოვდე პირველ რიგში. თუ შენს პოეზიასაც ასე აფასებ და უშვებ მარტო იმას, რაც მიგაჩნია, რომ სრულყოფილია, ზუსტია და მაქსიმალურად კომპაქტურია, მარტო ეს გაძლევს გარკვეულ შედეგს. 

პრობლემა ისაა, რომ საქართველოში უბრალოდ არაფრის კეთება არ უნდათ. ერთი მხრივ, ძალიან ორთოდოქსები ვართ, დოგმატურები. პოეზიაშიც ეგრეა. ძალიან ცრემლიანია და, შესაბამისად, ძალიან დიდი გულის ამოღება სჭირდება, რომ ნაღდი გახდეს. ძალიან ცხიმიანია ქართული საჭმელი და დიდი ფილტრაცია სჭირდება. კარგი პროდუქტია, მაგრამ თან ცხიმების აჭრა უნდა, რომ ადვილად გადასამუშავებელი გახდეს. იგივე რომ იყოს, მაგრამ ცოტა შემცირებული. ამდენი ყაიმაღი რომ არ გქონდეს. ჭამის წინ ერბო რომ არ დალიო და მერე ხაჭაპურზე ზემოდან სულგუნი არ დაადო. ეგაა ჩვენი პოეზიაც, ჩვენი სიმღერაც და ჩვენი მოთხოვნაც ერთმანეთის მიმართ. სიყვარულიც ეგრეა და მეგობრობაც ეგრეა. და ამ ყველაფერს უკიდურესობები ახლავს თან. საუკეთესო მეგობრები ერთმანეთს ეფიცებიან, როგორ მიყვარხარო და მერე ორ საათში ზურგსუკან ახურავენ ერთმანეთს. ოთახი თუ აქვთ გასაყოფი, და ძმას კლავს და მამა შვილს. ერთი დიაზეპამი სჭირდება ყველას.[pagebreak]

- და რა არის ეგ დიაზეპამი?

ეგ დიაზეპამი პლანი იქნებოდა, მაგრამ ისე, რა ვიცი... ერთი კარგად უნდა დაგვენძრეს.

- მეტი რაღა უნდა დაგვენძრეს?

არ გვეყო. სულ გადავრჩით. ერთი საფუძვლიანად უნდა დაგვენძრეს და მერე იქნება მივხვდეთ რაღაცას. მაგრამ ეგეც, აბა, როგორ უნდა უსურვო საკუთარ ქვეყანას. ამათ უმეტესობას ჰგონია, რომ ჯერ ფული უნდა იშოვო, გამდიდრდე, და მერე გახდები ბედნიერი. ჯერ ბედნიერი უნდა გახდე და დამშვიდდე და მერე, ნელ-ნელა, თუ გაგიმართლა, შეიძლება ფულიც იშოვო. 

- შენ თვითონ როგორ გაქვს ფულის საქმე?

ხან როგორ, ხან როგორ. ახლა 5 ლარი მაქვს ჯიბეში. ცოტა ხნის წინ მეტი მქონდა, მაგრამ დავხარჯე. სამი თვის განმავლობაში ნახევარი ევროპა მოვიარე. ბავშვობის ოცნება ავისრულე და რაზეც ადრე ვკითხულობდი, საკუთარი თვალით ვნახე.

- ბევრს კითხულობდი?

ორმოცის ვიყავი, ლექსების წერა რომ დავიწყე. იცი, როგორ დავიწყე? დღეში 18 საათი ვმუშაობდი. ეს 18 საათი გადატანითი მნიშვნელობით კი არა, მართლა. ოთხი საათი მეძინა ხოლმე. დანარჩენ დროს მარტო ვკითხულობდი, ინგლისურს ვსწავლობდი და ვწერდი. მეტი არაფერი მიკეთებია.

- ახლა?

ახლა, ცხადია ეგრე აღარ გამომდის. საქმეა გასაკეთებელი, იქ მისასვლელი, აქ მუშები...ისე კი სიამოვნებით გავიმეორებდი იგივეს ფრანგული ენის სასწავლად. 

- მერე, საქმეები?

ჰო, საქმეებიც და ყველაფერი დანარჩენიც. წესით კაცს სულ არ უნდა გაინტერესებდეს გარშემო რა ხდება. შენი საქმე უნდა გქონდეს, რა ვიცი, ცხვარი გყავდეს ან რამე ეგეთი. სულ არ უნდა ვიცოდე ვინაა პრეზიდენტი. ისევე, როგორც არ ვიცი, რა დღეა დღეს. სამშაბათია თუ ხუთშაბათი?

- ოთხშაბათი.

ჰოდა, ეგრე. მოკლედ, მე რომ დავშორდე ამ ყველაფერს, უკვე აღარ გამომივა. თავის დროზე რომ დავკარგულიყავი, კიდევ გამომივიდოდა, მაგრამ ეხლა ვეღარა. უკვე ის დროა, რომ არაფერში აღარ უნდა ვჩანდე.

- რატომ?

იმიტომ, რომ კარგი იქნებოდა. როცა შენი საქმე შესრულებულია, უნდა წახვიდე. მე გავაკეთე უკვე და ეხლა საკუთარ თავს ვუშლი. რომ მოვმკვდარიყავი, უკეთესი იქნებოდა ჩემთვის. ეხლა კიდევ, საცხოვრებელი ფული მინდა, ვიღაცას ნერვები ეშლება ჩემზე... მოკლედ, ცოცხალი ხელს ვუშლი ჩემივე საქმეს.

 * * *

კოტე ყუბანეიშვილი, როგორც პოეტი ბევრმა "რეაქტიული კლუბიდან” გაიცნო. თუმცა, საკუთარი თავის "კლუბის წევრად” აღქმა არ მოსწონს. გაერთიანება კი არ იყო, მე ვიყავი და ირაკლი იყო. ჩვენ თვითონ ვიყავით ჩვენი თავიო, ამბობს (დანარჩენ "რეაქტიულ” პოეტებს არც ახსენებს). ირაკლი ჩარკვიანზე ლაპარაკი კოტემ ორჯერ დაიწყო და ორივეჯერ უცებ სხვანაირი გახდა. როგორც წესი, ცოტა სხვაგანმყოფი გამომეტყველება აქვს ხოლმე. კარგსაც ამბობს, მაგრამ იქვე ან ცუდსაც მიაყოლებს, ან მიაგინებს, მაგრამ ეგეც ისე... ლაპარაკობს, მაგრამ შეუძლია არც ილაპარაკოს. ფეხზეც ჰკიდია!  ირაკლის რომ ახსენებს, იცვლება. უფრო ჩართული ხდება. ხმაში პატივისცემა გამოერევა. არა ისეთი, მკვდარზე ლაპარაკისას სათქმელი რომ უნდა აწონ-დაწონო, არამედ გულწრფელი, განსაკუთრებული პატივისცემა. კოტესგან უცნაურად ჟღერს. ეს პატივისცემა ხმაში ჩვენი საუბრისას კიდევ სულ ორჯერ ჩაუდგა - მაიაკოვსკიზე და ტარიელ ჭანტურიაზე საუბრისას.

- ახლებიდან თუ მოგწონს ვინმე?

ზვიად რატიანი. ეხლა, მისი ლექსები მთლად საჩემო არ არის, ჩემთვის ცოტა ზედმეტად სერიოზულია, მხიარული არ არის, მაგრამ ესეც, რა ვიცი... მთავარია, რომ იგრძნობა, რომ ნამდვილი პოეტია.

 - ბოლო დროს ჩივიან ხოლმე, რომ თაობების ცვლა არ ხდება საქართველოშიო. რომ აი, წავიდა, ვთქვათ, რობიკო სტურუა და მაგის ადგილას მომსვლელი არავინააო...

რობიკო სტურუა თვითონ ფუნქციონერის შვილი იყო და კომუნისტებიც მშვენივრად გამოიყენა. მერე კიდევ იმხელა სიმაღლეებს მიაღწია, ისე ჩასვა რაღაცები ამ ქართულ ხასიათში... ისე დაინახა ეს აბსურდი, ქაოსი, თავისი სიმბოლოებით... მაგრამ, მე ყოველთვის ნერვებს მიშლიდა. 

 - რატომ?

იმიტომ, რომ ტირანი იყო. ის არ გაახარა, ეს არ გაახარა, არც არავინ გაზარდა, რომ საქმე გაეგრძელებინა... მე შეიძლება, ტიპს ვერ ვიტანდე, მაგრამ თუ დავინახავ, რომ რაღაც გამოსდის, პირველი მე გამოვალ და ვიტყვი კარგია მეთქი. რობიკო სტურუა პირიქით იყო. ჰოდა, გინძრევს ეგ ადამიანს. ბოლოს რომ ვეღარ ქნა რობიკომ, ერთადერთი ის შეძლო, რომ ეგ სპექტაკლი დაედგა. იმიტომ, რომ უკმაყოფილო წასულიყო. რითია უკმაყოფილო, ხუი ეგო ზნაეტ. თავის თავით, ალბათ.  

 

* * *

კოტე თავისი თავით უკმაყოფილო ნამდვილად არ არის. როგორც უნდა, ზუსტად ისე ცხოვრობს. ყოველ შემთხვევაში, ასე ამბობს. პატარა, შავი GAP-ის ბლოკნოტი აჩუქეს და ნელ-ნელა ავსებს ლექსებით. ზოგიერთი მარტივი კუპლეტია (გამებივით არისო, ამბობს), ზოგი კი, რამდენიმე გვერდზე გრძელდება. 

- მერე, რას უშვები ამ ლექსებს?

მერე ვაკითხებ ვიღაცებს, ვისი აზრიც მაინტერესებს. ისე, "24 საათის” დამატება Weekend-ში ბეჭდავენ ხოლმე ყოველ კვირა. მეტი მაინცდამაინც არსად. ის კი არა, ამას წინათ გამოვიდა წიგნი, სადაც ედგარ პოს "ყორანის” თარგმანებია, სხვადასხვა ქართველი პოეტებისა. მაინცდამაინც ჩემსას აქვს მინაწერი, რომ ესო, თარგმანი კი არა, უფრო კოტესეული ხედვააო, თუ რაღაცა ეგეთი. რა სისულელეა. რა ჩემი ხედვა. ვცადე, ზუსტად ის გადმომეცა, რა ლექსიც არის. და ვინც წაიკითხავს და რამის აზრზეა, მიხვდება რომ ზუსტად ეგრეა. 

 - არ გწყდება გული, როდესაც რაღაცას გულით იტყვი და ბევრს ავტომატურად ის რეაქცია აქვს, რომ აი, კოტე გიჟია, ნახეთ რაებს ლაპარაკობს. 

გული როგორ არ მწყდება. ხანდახან ვგრძნობ ხოლმე, რომ აბსოლუტურად მარტო ვარ და ტიპი არა მყავს, ვისაც შევხვდები და დაველაპარაკები. სიამოვნებით მექნებოდა ურთიერთობა 3-4 კაცთან, რომლებსაც ჩემზე ბევრად განსხვავებული და კარგი აზრი აქვს და იქნებ რაღაცები მესწავლა. შეიძლება გამტყდომოდა, რომ, აი, ჩამოვრჩი, მაგრამ, მერე, ამასაც  ჩემთვის გამოვიყენებდი. ეხლა კიდევ ვიხედები და გარშემო სიცარიელეა და ყველა მიტყდება და არც არავინ არა მყავს, რომ ვეკამათო მაინც.

ლიტერატურულ კაფეში ვართ. კოტე ხმამაღლა, ყველას გასაგონად ლაპარაკობს. ხელებს შლის და აქეთ-იქით იყურება. გვერდზე მაგიდებიდან ყველა თვალს არიდებს.


 


@